Toelichting 1
Slachtoffers en het Forum voor Herstelrecht
door Bert la Poutré
Slachtofferhulp Nederland staat mee aan de wieg van het Forum voor Herstelrecht. Waarom vinden wij dit belangrijk? Van oudsher is er vanuit het strafrecht aandacht voor de daders van misdrijven. Al meer dan 175 jaar bekommert de reclassering zich om hen. Zo’n 20 jaar geleden ontstonden de eerste projecten voor hulp aan slachtoffers. De afgelopen jaren is de belangstelling voor slachtoffers en hun positie in het strafrecht toegenomen, onder meer met ruimere mogelijkheden tot herstel door middel van schadevergoeding.
Het is een goede zaak wanneer deze trend doorzet: toenemende zorg voor slachtoffers en ruimere aandacht voor herstel van wat is aangericht. We zien dat er op het ogenblik een flink aantal initiatieven wordt genomen om bemiddeling tussen slachtoffers en daders tot stand te brengen. Dat roept vragen op. Wat moet het doel zijn van die bemiddeling? Wat schiet een slachtoffer er mee op en wat heeft een dader er voor belang bij? Welke plaats moet bemiddeling krijgen in het strafrecht, of moet het er juist los van staan? Wat als het slachtoffer wel wil en de dader niet, of omgekeerd? Zijn er misdrijven die zich bij uitstek lenen voor bemiddeling en zaken die beslist niet voor bemiddeling in aanmerking komen?
Slachtofferhulp Nederland werkt mee aan verschillende projecten op het gebied van slachtoffer-dader bemiddeling. Al ruim drie jaar is er in samenwerking met de reclassering het project Herstelbemiddeling waar bemiddeling los van het strafproces tot stand worden gebracht. In de politieregio Brabant Noord wordt onder de titel "Confrontatiegesprekken" bemiddeling gestimuleerd voorafgaand aan de zitting; voorkomen van herhaling of wraak is een belangrijke doelstelling.
>>
Slachtofferhulp Nederland werkt mee aan bestaande projecten voor bemiddeling en neemt zelf initiatieven op dit gebied. Daarbij heeft Slachtofferhulp Nederland primair oog voor de belangen van de slachtoffers. Bemiddelingsprojecten die alleen of voornamelijk zijn gericht op de (belangen van) daders verdienen geen ondersteuning.
Slachtoffers hebben belang bij goede mogelijkheden tot herstel. Vaak vragen slachtoffers zich af: ‘waarom ik?, waarom koos hij mij uit?’ De dader kan het antwoord op die vraag geven. Soms vinden slachtoffers het belangrijk dat de dader weet wat hij heeft aangericht en willen zij hem dat vertellen. Voor slachtoffers die dit willen moet de mogelijkheid er zijn.
Herstel van wat door het misdrijf of incident is aangericht; dat moet het centrale thema zijn van herstelrecht. Schade door misdrijven ontstaat vooral bij de slachtoffers. Zij zijn naar onze opvatting dan ook degenen die een zware stem moeten hebben in de manier waarop herstel plaatsvindt. Slachtoffers moeten zeker worden geïnformeerd over de mogelijkheden van bemiddeling en zij kunnen gestimuleerd worden daar serieus over na te denken. Maar nooit en te nimmer mogen slachtoffers in welke vorm dan ook gedwongen worden aan bemiddeling of andere vormen van herstel mee te werken.
In het misdrijf had de dader een beslissende stem. Als het gaat om herstel ligt het accent primair bij het slachtoffer.
Vanuit dit uitgangspunt zal Slachtofferhulp Nederland bijdragen aan discussie over en ontwikkeling van een praktijk voor herstelrecht, waar slachtoffer-dader bemiddeling deel van uit maakt. Daarmee beogen wij dat uiteindelijk de belangen worden gediend van zowel slachtoffer en dader als van de samenleving als geheel.